İhale inşaat maliyetlerinde meydana gelen artışlar kapsamında işçilik ve malzeme fiyatlarındaki artışlar sözleşmedeki pahalılık kaydı dikkate alınarak, sözleşme bedeli revize edilme

5 min read

Sabit Götürü Bedel

Taşınmaz yapı inşası bedeli olarak, inşaat sözleşmesinin başından itibaren kararlaştırılan bedel sabitse, bu inşaat sözleşmesi sabit götürü bedelli sözleşmedir9. Bedelin bu şekilde belirlendiği durumlarda, bedel, inşa edilen yapının değeriyle veya inşa için sarf edilen masraf ve emekle bağdaşmamaktadır.

Bu sabit bedel taşınmaz yapının anahtar teslimi inşası için gereken tüm maliyeti ve işten elde edilecek yüklenici karını da içermektedir Dolayısıyla, sözleşme tarafları sözleşmenin kurulması anında sabit bir bedel belirleyerek baştan itibaren riski almaktadırlar98. Uygulamada, inşaat sözleşmelerinde götürü bedelin sabitlenmesinin genellikle iş sahibinin lehine sonuç verdiği görülmüş, sabit götürü bedelin yüklenici için risk oluşturduğu tecrübe edilmiştir.

Yargıtay’ın kararlarında sabit götürü bedeli, çoğunlukla “anahtar teslimi götürü bedel” olarak isimlendirdiği görülmektedir.

TBK m. 480’de yer verilen “Bedel götürü olarak belirlenmişse yüklenici, eseri o bedelle meydana getirmekle yükümlüdür. Eser, öngörülenden fazla emek ve masrafı gerektirmiş olsa bile yüklenici, belirlenen bedelin artırılmasını isteyemez.” düzenlemesi uyarınca, yüklenici taraflarca sözleşmenin başında veya taşınmaz yapının tesliminden önceki bir tarihte mutabık kalınan sabit götürü bedelle taşınmaz yapının inşasını tamamlamakla yükümlüdür  .

Bu durumda yüklenici ne bedelin arttırılmasını ne de sözleşme ile yükümlendiği işin miktarının azaltılmasını talep edemez. Dolayısıyla, yüklenici tahminlerinden saparak fazladan harcadığı emek veya katlanmak zorunda kaldığı ek masraflar için iş sahibinden bir talepte bulunamaz102. Aksi bir durumda yani daha az emek ve masrafla işin yapılmasından doğan kazanç da, yüklenicinin aldığı riskin avantajı olarak yüklenicinin fazladan kazanç elde etmesini sağlar.

 

EMSAL KARAR: ……..”Bu sözleşmede imalât bedeli *TL anahtar teslimi götürü bedel olarak kararlaştırılmıştır. Sözleşmedeki bedel, sözleşme tarihi itibariyle yürürlükte olan BK maddesinde tanımlanan götürü bedeldir. Götürü bedelli işlerde,yüklenicinin hak ettiği iş bedelinin saptanması yada iş sahibinin ödemesinin fazla olup olmadığının belirlenmesi için gerçekleştirilen imalâtın eksik ve kusurlar da dikkate alınarak tüm işe oranının tespiti, bulunacak bu oranın toplam iş bedeline uygulanarak hak edilen bedelin saptanması ve bulunacak bu rakamdan kanıtlanan ödemeler düşülerek hesaplanması gerekmektedir

 

EMSAL KARAR: ……..: “Taraflar arasında * tarihli eser sözleşmesi imzalanmış olup sözleşme maddesinde yapılacak işlerin fiyat listesi ve dökümü hüküm altına alınmış, yapılacak sekiz kalem işin bedeli *TL olarak belirlenmiştir. Bu haliyle sözleşmedeki bedel, sözleşme tarihi itibarıyla uygulanması gereken BK maddesinde tanımlanan götürü bedeldir.

Eser sözleşmesinde bedel götürü olarak belirlenmişse yüklenici, eseri o bedelle meydana getirmekle yükümlüdür. Eser, öngörülenden fazla emek ve masrafı gerektirmiş olsa bile yüklenici, belirlenen bedelin artırılmasını isteyemez.”

 

Değişken Götürü Bedel

Değişken götürü bedel103, sarf edilen emeğin ve kullanılan malzemenin fiyatlarındaki artışın maliyetlere etkisinin dikkate alındığı ve inşa faaliyeti boyunca meydana gelen bu maliyet artışlarının104 sözleşmede belirlenen bedele dahil edileceğinin öngörüldüğü bedel çeşididir.

Götürü bedelin değişmezlik özelliği, sözleşmede kararlaştırıldığı şekilde maliyetlerde artış olması halinde sözleşme bedelinin revize edilmesiyle değişmektedir.

Dolayısıyla, bu tür bir bedelin götürü bedel olup olmadığı tartışmasını da gündeme getirmektedir. Bu bedel belirleme türünde götürü bedelin değişmezlik özelliğinin bulunmadığı düşünülebilse de, yine de sözleşmede bedelin ne şekilde belirleneceğine ilişkin sınırlar katı bir şekilde belirlenmiş ve bedelin baştan itibaren nasıl belirleneceği ortaya konulmuştur.

Bu maliyet artışı, enflasyon veya malzeme fiyatlarının arttırılmasından kaynaklanmış olabilir. Bununla birlikte, sözleşme tarafları fiyatlarda meydana gelecek azalışların da bedele yansıtılacağı konusunda mutabık kalabilirler . İnşaat sözleşmelerinde bu şekildeki kayıtlara yer verilmesi, sözleşme bedelinin değişken götürü bedel esasına göre belirlendiği şeklinde kabul edilmektedir.

Bu tür bir bedelin belirlenmesinin öngörüldüğü sözleşmelerde, yüklenicinin yararına olmak üzere “pahalılık kaydı” adıyla hükümler konulmaktadır109. Aynı şekilde, sözleşme tarafları malzeme fiyatlarında meydana gelecek azalmanın da sözleşme bedeline yansıtılması konusunda anlaşmaya varabilirler.

Ayrıca, taraflar sözleşmede pahalılık kaydını sadece belirli bir malzemenin (demir, çimento gibi) fiyatıyla sınırlayıp, sadece bu malzemelerin fiyatında meydana gelecek artışların sözleşme bedeline yansıtılacağını öngörebilirler . İnşaat sözleşmesinde, bu pahalılık kaydına detaylı bir şekilde yer verilmesi ve sözleşme bedeline ne şekilde etki edeceğinin çok anlaşılır bir şekilde ortaya konulması ileride uyuşmazlıklar çıkmasına da engel olacaktır

Dolayısıyla, inşaat maliyetlerinde meydana gelen artışlar kapsamında işçilik ve malzeme fiyatlarındaki artışlar sözleşmedeki pahalılık kaydı dikkate alınarak, sözleşme bedeli revize edilmektedir

Bu şekilde yüklenici inşaat maliyetlerinde beklenmedik fiyat artışlarından ortaya çıkacak zararlarının riskini iş sahibinin üzerinde bırakmış olmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Copyright ©2020 www.yapimisi.com | Newsphere by AF themes.