Kamu İhale Hukukunda ve Kamu İhale Sözleşmeleri Hukukunda iş sahibi idarenin işin ifası için alt yüklenici çalıştırabilme imkânı

Gerek Borçlar Hukuku gerekse Kamu İhale Hukukuna göre, iş sahibi idarece işin ifası için asıl yüklenici tarafından alt yüklenici çalıştırılabileceği/kullanılabileceğinin öngörüldüğü hallerde iş sahibi idare ile asıl yüklenici arasındaki ilişki de asıl yüklenici ile alt yüklenici arasındaki ilişki de ilişkinin her iki tarafının kendi aralarındaki sözleşmeye (hukuki ilişkiye) dayanır. Bu halde arada bir akdi ilişki olmaksızın tarafları, tarafı olmadıkları sözleşmeden hareketle hak ve yükümlülük altına sokan bir kanun hükmü olmadıkça her sözleşme kendi tarafları arasında hüküm ifade edecektir. İş sahibi idarenin alt yükleniciye karşı bir sorumluluğu olmadığı gibi asıl yüklenicinin edimini yerine getirmemesi halinde alt yüklenicinin iş sahibi idareye karşı bir talep hakkı söz konusu edilemeyecektir. Aynı doğrultuda alt yüklenicinin edimini gereği gibi yerine getirmediği hallerde de iş sahibi idarece bu durumdan alt yüklenici değil asıl yüklenici sorumlu tutulacaktır.
BORÇLAR HUKUKU YÖNÜNDEN İŞ SAHİBİ İLE ALT YÜKLENİCİ ARASINDAKİ HUKUKİ İLİŞKİ
Türk hukuk sisteminde iş sahibi idare ile asıl yüklenici arasındaki ilişki de asıl yüklenici ile alt yüklenici arasındaki ilişki de ilişkinin her iki tarafının kendi aralarındaki sözleşmeye (hukuki ilişkiye) dayanır. Bu nedenledir ki iş sahibi idarenin doğrudan doğruya alt yükleniciden sözleşmenin ifasını talep hakkı olmadığı gibi alt yüklenicinin de asıl yükleniciye karşı sahip olduğu alacak gibi haklarının iş sahibi idareden talep etme hakkı yoktur.
Bu durum Türk Hukukunda doğrudan talephakkının ancak bir kanun hükmü gereği olarak doğması zorunluluğundan ve yine burada kanuni borçtan söz edilebilmesinin mümkün olmamasından kaynaklanmaktadır.
Kanuni borçtan söz edilebilmesi için alt yüklenicinin kendiliğinden asıl yükleniciye ifada bulunabilme imkânı bulunmayıp, ancak doğrudan talep hakkı sahibi asıl yüklenici bu talebini kullandığında alt yüklenici için bu imkân (ve zorunluluk) doğmaktadır.

kaynak